5 faktów o letnich pokusach: Czy lody psują zęby i czy lemoniada niszczy szkliwo?

Słońce praży, żar leje się z nieba, a Ty masz ochotę na coś, co natychmiast obniży temperaturę Twojego ciała. Idziesz na gdyński bulwar, kupujesz wielkiego loda włoskiego z posypką, a do tego wielki kubek lodowatej wody z cytryną. Brzmi jak plan idealny. Przynajmniej do momentu, gdy przy pierwszym gryzie przeszywa Cię potworny ból, który dociera aż do mózgu. Zastanawiasz się wtedy: czy lody psują zęby? Odpowiedź wcale nie jest taka prosta, jak wciskali nam w dzieciństwie. Do tego dochodzi drugi, równie częsty dylemat – czy lemoniada niszczy szkliwo? Jako dentyści, którzy całe lato naprawiają skutki takich wakacyjnych szaleństw, mamy na ten temat sporo do powiedzenia.

Zdejmijmy różowe okulary. Wakacje to dla Twoich zębów prawdziwy tor przeszkód. Bombardujesz je cukrem, lodowatymi temperaturami i kwasami. I wiesz co? One tego strasznie nie lubią. Zaraz rozłożymy na czynniki pierwsze to, co dzieje się w Twojej jamie ustnej, kiedy wrzucasz w siebie kolejne gałki śmietankowych i popijasz je kwaśnym napojem.

Czy lody psują zęby? Prawda, o której nikt nie mówi

Pamiętasz z dzieciństwa groźby, że od słodyczy wypadną Ci zęby? Było w tym sporo racji, ale mechanizm jest trochę bardziej skomplikowany. Kiedy pacjenci pytają mnie, czy lody psują zęby, kiwam głową. Z tym że problemem nie jest samo zimno, a to, co to zimno kryje pod spodem. Zęby nie psują się od samej temperatury, ale od bakterii, które urządzają sobie ucztę na resztkach Twojego deseru.

Zimne desery i kwaśne napoje to latem standard. Trzeba uważać.

Szok termiczny – dlaczego to tak boli?

Wyobraź sobie rozgrzaną szklankę, do której nagle wlewasz lodowatą wodę. Pęknie, prawda? Szkliwo to najtwardsza tkanka w ludzkim organizmie, ale fizyki nie oszukasz. Gwałtowna zmiana temperatur, na przykład gdy jesz lody na rozgrzanej plaży, powoduje powstawanie mikropęknięć w strukturze zęba. Na początku ich nie widać.

Z czasem te pęknięcia się powiększają. Do środka zęba zaczynają docierać bodźce. Jeśli masz odsłonięte szyjki zębowe albo cofnięte dziąsła od zbyt mocnego szorowania szczoteczką, uderzenie zimna z lodów wywoła ból, który podniesie Cię z leżaka. To właśnie ta nadwrażliwość sprawia, że zaczynasz panikować.

Cukier i twarde dodatki, czyli mieszanka wybuchowa

Lody to praktycznie sam cukier. Bakterie w Twojej buzi, głównie Streptococcus mutans, zjadają ten cukier i wydalają kwasy. To właśnie te kwasy wyżerają dziury, które potem musimy łatać w gabinecie. Co gorsza, lody rzadko jemy w pośpiechu – delektujemy się nimi długo, co oznacza, że zęby są kąpane w cukrowym ulepie przez kilkanaście lub kilkadziesiąt minut.

A dodatki? Zmrożone orzechy, kawałki twardej czekolady, twardy karmel. Ugryzienie czegoś takiego osłabionym, mocno wypełnionym plombą zębem to loteria. Złamane guzki i wyłamane korony w sezonie letnim to dla nas codzienność.

Czy lemoniada niszczy szkliwo? Kwaśny wróg numer jeden

Dobra, odstawiłeś lody. Postanawiasz być zdrowy, więc bierzesz wielki dzbanek wody, wyciskasz do niego całą cytrynę i popijasz przez cały dzień. Super dla nawodnienia, dramat dla uzębienia. Kiedy pada pytanie o to, czy lemoniada niszczy szkliwo, muszę stanowczo odpowiedzieć: tak, robi to wręcz koncertowo.

Czym jest erozja kwasowa?

Szkliwo składa się z minerałów. Kwasy z cytrusów mają bardzo niskie pH. Kiedy pijesz lemoniadę, ten kwas po prostu rozpuszcza Twoje szkliwo. Proces ten nazywamy erozją. W przeciwieństwie do próchnicy (gdzie działają bakterie), tutaj zachodzi bezpośrednia reakcja chemiczna. Szkliwo mięknie. Dosłownie.

Jak to zauważyć? Zęby stają się żółte. Nie dlatego, że nagle wchłonęły jakiś barwnik. Po prostu biała warstwa szkliwa staje się tak cienka, że zaczyna przez nią prześwitywać zębina, która z natury jest żółtawa. Do tego brzegi jedynek i dwójek robią się lekko przezroczyste i zaczynają się kruszyć jak stare szkło.

Zjawisko to jest na tyle powszechne, że sporo materiałów na ten temat publikuje między innymi Polskie Towarzystwo Stomatologiczne. Lekarze biją na alarm: napoje izotoniczne, napoje energetyczne i właśnie cytrusowe lemoniady to obecnie główni winowajcy utraty twardości zębów u młodych ludzi.

Najgorszy błąd, jaki możesz zrobić po wypiciu cytrusów

Wielu ludzi myśli bardzo logicznie: wypiłem coś kwaśnego i słodkiego, to pójdę umyć zęby, żeby zmyć ten syf. Błąd. Potworny błąd. Kiedy szkliwo jest potraktowane kwasem cytrynowym, przypomina rozmiękłą kredę. Jeśli w tym momencie wjedziesz do akcji ze szczoteczką i pastą (która ma właściwości ścierne), dosłownie zedrzesz sobie szkliwo własnymi rękami.

Musisz odczekać minimum 30 do 40 minut. Twoja ślina potrzebuje tego czasu, żeby zneutralizować kwasy i z powrotem utwardzić powierzchnię zębów (proces remineralizacji). Dopiero wtedy mycie jest bezpieczne.

Wakacyjny poradnik przetrwania dla uśmiechu

Nie panikuj. Nie każę Ci pić samej ciepłej wody z kranu przez całe lato. Da się żyć, jeść lody i pić cytrusy, mając przy tym całe i zdrowe uzębienie. Musisz tylko włączyć myślenie. Skoro już znasz odpowiedź na to, czy lody psują zęby i czy lemoniada niszczy szkliwo, zastosuj te proste triki:

• Pij przez słomkę: Genialny wynalazek. Kwas omija przednie zęby i leci od razu na tył języka. Szkliwo zostaje nietknięte.
• Przepłucz usta wodą: Zjadłeś loda? Wypiłeś sok z pomarańczy? Weź łyk zwykłej, niegazowanej wody i przepłucz usta. Spłuczesz cukier i podniesiesz pH.
• Żuj gumę: Jasne, taką bez cukru (najlepiej z ksylitolem). Żucie stymuluje produkcję śliny, a ślina to naturalna tarcza ochronna dla Twoich zębów.
• Nie gryź lodu: Serio, zostaw te kostki na dnie szklanki. Twoje plomby Ci za to podziękują.

Jeżeli czujesz, że coś jest nie tak, a zęby reagują bólem na byle podmuch wiatru, to znak, że potrzebujesz fachowej oceny. Przejrzyj nasze usługi stomatologiczne – zajmujemy się leczeniem nadwrażliwości od ręki, nakładając specjalne preparaty z fluorem, które działają jak opatrunek na odsłonięte kanaliki zębowe.

Podsumowanie i ratunek: Gdzie szukać pomocy w Trójmieście?

Skończmy z mitami. Zęby nie psują się od patrzenia na słodycze, ale od ignorancji. Letnie szaleństwa wymagają trochę więcej dbałości o higienę. Skoro już wiesz, dlaczego cytryna to cichy zabójca szkliwa, a lód to test zderzeniowy dla zębów, miej się na baczności.

A co jeśli jest już za późno i ząb nie daje Ci żyć na urlopie? Pamiętaj, że nie każdy gabinet zamknął się na lipiec i sierpień. My działamy pełną parą.